Kulak Çınlaması (Tinnitus) Neden Olur? Fizyoterapi Kulak Çınlamasına Yardımcı Olabilir mi?

Kulak Çınlaması (Tinnitus) Nedir?

Kulak çınlaması, tıbbi adıyla tinnitus, çevrede gerçek bir ses kaynağı olmamasına rağmen kişinin kulakta veya başın içinde ses algılaması durumudur. Çınlama, uğultu, vızıltı, ıslık, tıklama veya ince bir ses şeklinde hissedilebilir. Tek kulakta, iki kulakta veya başın içinde algılanabilir.

Tinnitus çoğu zaman doğrudan kulak ve işitme sistemiyle ilişkili olsa da bazı kişilerde boyun, çene eklemi ve çevresindeki kas-iskelet sistemi problemleri çınlamanın şiddetini veya algılanma biçimini etkileyebilir. Bu nedenle uygun hastalarda fizyoterapi değerlendirmesi, tinnitus yönetiminin bir parçası olabilir.

Kulak Çınlamasının Nedenleri Nelerdir?

Kulak çınlaması tek başına bir hastalık değil, farklı durumlara eşlik edebilen bir belirtidir. Tinnitusun olası nedenlerinden bazıları şunlardır:

• İşitme kaybı
• Uzun süre yüksek sese maruz kalma
• Kulak enfeksiyonları ve kulakla ilişkili bazı hastalıklar
• Yaşa bağlı işitme değişiklikleri
• Bazı ilaçlar
• Temporomandibular eklem (çene eklemi) problemleri
• Diş sıkma ve gıcırdatma
• Boyun bölgesindeki kas-iskelet sistemi problemleri
• Baş ve boyun travmaları

Bu nedenle özellikle yeni başlayan, tek taraflı veya belirgin şekilde artan kulak çınlamasında öncelikle nedenin belirlenmesi önemlidir.

Boyun Problemleri Kulak Çınlamasına Neden Olabilir mi?

Bazı tinnitus vakalarında çınlamanın şiddeti boyun pozisyonları, kas gerginliği veya çene hareketleriyle değişebilir. Bu durum literatürde sıklıkla somatosensoriyel tinnitus veya somatik tinnitus olarak adlandırılır. Uluslararası uzmanların ortak görüşüyle belirlenen tanı ölçütlerinde, çınlamanın boyun veya çene hareketleriyle değişmesi bu tablonun temel işaretleri arasında yer alır (Michiels ve ark., 2018).

Somatosensoriyel sistemden gelen uyarılar ile işitsel sistem arasında sinir sistemi düzeyinde etkileşimler bulunur. Bu nedenle servikal omurga ve çene bölgesinden gelen duyusal girdiler, bazı kişilerde tinnitus algısını etkileyebilir.

Örneğin kişi aşağıdaki durumlarda kulak çınlamasının sesinde veya şiddetinde değişiklik fark edebilir:

• Başını sağa veya sola çevirdiğinde
• Boynunu belirli bir pozisyona getirdiğinde
• Çenesini sıktığında
• Ağzını açıp kapattığında
• Dişlerini sıktığında

Bu durum tinnitusun mutlaka boyundan kaynaklandığı anlamına gelmez; ancak servikal ve temporomandibular bölgenin değerlendirilmesi için önemli bir ipucu olabilir.

Çene Eklemi ve Kulak Çınlaması Arasında İlişki Var mı?

Temporomandibular eklem (TME/TMJ) problemleri bazı tinnitus vakalarıyla ilişkili olabilir.

Aşağıdaki şikâyetlerden biri veya birkaçı bulunan kişilerde çene bölgesinin değerlendirilmesi özellikle önem kazanır:

• Diş sıkma
• Gece diş gıcırdatma
• Çene kaslarında aşırı gerginlik
• Çene açılırken ağrı veya ses
• Çene hareketlerinde kısıtlılık
• Masseter ve temporal kaslarda hassasiyet

Çene hareketleri sırasında kulak çınlamasının artması, azalması veya ses karakterinin değişmesi de somatosensoriyel komponent açısından değerlendirilmesi gereken bulgulardan biridir.

Fizyoterapi Kulak Çınlamasına İyi Gelir mi?

Fizyoterapi her kulak çınlamasının tedavisi değildir. Ancak tinnitusun boyun, çene eklemi veya çevresindeki kas-iskelet sistemi problemleriyle ilişkili olduğu düşünülen kişilerde fizyoterapi destekleyici bir yaklaşım olabilir.

Burada temel amaç yalnızca çınlamaya odaklanmak yerine kişinin servikal omurgasını, çene eklemini, kas fonksiyonlarını, hareket açıklığını ve postüral özelliklerini birlikte değerlendirmektir.

Değerlendirme sonucunda uygun görülen hastalarda tedavi programında manuel terapi, egzersiz ve kişinin günlük yaşam alışkanlıklarının düzenlenmesi gibi yaklaşımlardan yararlanılabilir.

Bu alandaki araştırmalar henüz sınırlı olsa da umut verici sonuçlar bulunmaktadır. Kulak çınlaması ve boyun şikâyeti birlikte olan 38 hastayla yapılan randomize kontrollü bir çalışmada, 6 hafta boyunca 12 seans uygulanan manuel mobilizasyon ve egzersiz programı sonrasında hastaların %53’ü çınlamada belirgin iyileşme bildirmiş; bu etki 6 hafta sonraki kontrolde hastaların %24’ünde devam etmiştir (Michiels ve ark., 2016).

Kulak Çınlamasında Fizyoterapide Neler Değerlendirilir?

Kulak çınlamasına eşlik eden kas-iskelet sistemi problemi düşünüldüğünde fizyoterapi değerlendirmesinde şu bölgeler incelenebilir:

• Servikal omurga: Boyun hareket açıklığı, ağrı, hareket kısıtlılığı ve bölgesel hassasiyet değerlendirilebilir.
• Üst servikal bölge: Baş-boyun hareketleri ve üst servikal bölgenin fonksiyonu incelenebilir.
• Temporomandibular eklem: Çene açma-kapama hareketleri, hareket sırasında sapma, ağrı, klik ve kas hassasiyeti değerlendirilebilir.
• Kas sistemi: Masseter, temporalis, sternokleidomastoid, suboksipital kaslar ve boyun-omuz çevresindeki diğer kasların fonksiyonları incelenebilir.
• Postür ve hareket kontrolü: Uzun süreli masa başı çalışma, başın önde konumlanması ve günlük yüklenmeler kişinin boyun ve çene şikâyetlerini etkileyebilir.

Ayrıca çınlamanın boyun ve çene hareketleriyle değişip değişmediği sorgulanır.

Kulak Çınlamasında Manuel Terapi Kullanılabilir mi?

Kas-iskelet sistemiyle ilişkili bulguların bulunduğu uygun vakalarda fizyoterapi programına manuel terapi teknikleri dahil edilebilir.

Uygulanacak yaklaşım kişiye göre değişmekle birlikte servikal ve torakal bölgeye yönelik mobilizasyonlar, yumuşak doku teknikleri, temporomandibular ekleme yönelik uygulamalar ve egzersizler kullanılabilir.

Buradaki önemli nokta, manuel terapinin doğrudan “kulak çınlamasını ortadan kaldıran” bir yöntem olarak görülmemesidir. Amaç, tinnitus üzerinde etkili olabilecek eşlik eden kas-iskelet sistemi bozukluklarını yönetmektir.

Hangi Kulak Çınlamalarında Fizyoterapi Değerlendirmesi Düşünülebilir?

Özellikle kulak çınlamasına aşağıdaki şikâyetlerden biri veya birkaçı eşlik ediyorsa kas-iskelet sistemi değerlendirmesi düşünülebilir:

• Boyun ağrısı veya sertliği
• Boyun hareketlerinde kısıtlılık
• Çene ekleminde ağrı veya ses
• Diş sıkma veya gıcırdatma
• Baş ağrısı
• Çene ve yüz kaslarında gerginlik
• Boyun hareketleriyle çınlamanın değişmesi
• Çeneyi sıkma veya hareket ettirmeyle çınlamanın değişmesi
• Geçirilmiş boyun veya çene travması

Bu özellikler tinnitusun kesin olarak kas-iskelet sistemi kaynaklı olduğunu göstermez ancak değerlendirmede önemli ipuçları sağlayabilir.

Kulak Çınlamasında Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Kulak çınlamasının birçok farklı nedeni olabileceği için özellikle yeni başlayan veya açıklanamayan tinnitusun tıbbi olarak değerlendirilmesi önemlidir. İlk değerlendirme kulak burun boğaz (KBB) uzmanı tarafından yapılır; klinik kılavuzlar özellikle tek taraflı, uzun süredir devam eden veya işitme güçlüğüyle birlikte görülen çınlamada işitme testi yapılmasını önerir (Tunkel ve ark., 2014).

Özellikle çınlamanın tek taraflı olması, nabızla aynı ritimde atması, ani işitme kaybıyla birlikte ortaya çıkması veya belirgin baş dönmesi ve nörolojik belirtilerle birlikte görülmesi durumunda tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir.

Sonuç: Kulak Çınlamasında Bütüncül Değerlendirme Önemlidir

Kulak çınlaması yalnızca tek bir nedene bağlı olarak ortaya çıkmayabilir. İşitme sistemi tinnitusun değerlendirilmesinde temel öneme sahip olmakla birlikte bazı kişilerde boyun, çene eklemi ve çevresindeki kas-iskelet sistemi çınlamanın şiddetini etkileyebilir.

Özellikle boyun veya çene hareketleriyle değişen kulak çınlamasında servikal omurga ve temporomandibular eklemin değerlendirilmesi faydalı olabilir.

Fizyoterapi ve manuel terapi, uygun hastalarda tinnitusun kendisini doğrudan tedavi etmekten ziyade eşlik eden kas-iskelet sistemi problemlerinin yönetilmesine yönelik kullanılabilir. Bu nedenle tedavi planının kişinin klinik bulgularına göre oluşturulması önemlidir.

Bu içerik bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve tıbbi tanı veya tedavinin yerine geçmez.